BJD, MJD, of Vinyl Doll?

"FS: MSD BJD Resin Light Tan"
Uhm, wat?

Wanneer je de wondere wereld van ball-jointed dolls in rolt kan het zijn dat de afkortingen en vreemde termen je om de oren beginnen te vliegen; OOAK French Resin BJD's, SD kleding die ook SmD past en face-up artists die ook kleine mods doen... In het woordenboek staan de meeste van deze termen kort uitgelegd, maar op deze pagina gaan we wat dieper in op de vraag "Wat is nou het verschil tussen een BJD, een MJD, en een Vinyl Doll?"

Wie is wat?

Eigenlijk is het kort op te sommen;
- Een BJD is een Ball-Jointed Doll i.e. een pop met kogelgewrichten die met elastiek bij elkaar gehouden word.
- Een MJD is een Mechanically-Jointed Doll met mechanische gewrichten, wiens onderdelen op een intern skelet (of frame) zitten.
- Een Vinyl Doll is een pop gemaakt van vinyl. De eerste versies hiervan waren BJD's, maar omdat deze slecht poseerden zijn alle latere varianten MJD's. De term "MJD" is relatief nieuw, en wordt vaak met "Vinyl Doll" door elkaar gebruikt (zo ook op deze site!).

Het verschil zit hem dus voornamelijk in de manier waarop het lichaam van de pop bij elkaar gehouden wordt, en niet zo zeer in het materiaal of de vormgeving.

Ter illustratie, kijk even terug omhoog naar de twee poppen (en hun schattige pakjes).
Links op de foto staat een resin BJD, en rechts een vinyl MJD. Ze zijn van hetzelfde bedrijf (Volks) en ongeveer even groot. Maar we zijn hier voor de verschillen!
Zoals gezegd; het zit hem in de constructie, elastiek vs frame.

In de BJD zitten twee lussen van elastiek; eentje die de armen met elkaar verbindt, en een ander die alles van de voeten tot het hoofd bij elkaar houdt.
De MJD daarentegen heeft een heel skelet waar de onderdelen van het lichaam stuk voor stuk op zitten.

Een BJD restringen. De lus elastiek gaat door alle onderdelen van de arm heen en de hand wordt door middel van een s-haak aan het einde bevestigd.

MJD onderdelen zitten op een hard plastic frame dat uit losse stukken bestaat die op elkaar gemonteerd worden.

Vanwaar deze twee modellen? Het MJD/Vinyl model is van oorsprong ontwikkeld om een doelgroep buiten de BJD fans aan te spreken, maar er is veel overlap tussen de respectievelijke groepen. Maar, wederom, we zijn hier voor de verschillen!

Notitie:
Wanneer je bij individuele kunstenaars kijkt of zelf aan de slag gaat kom je vroeger of later 3D geprinte poppen tegen. Resin en Filament kunnen beiden gebruikt worden om een BJD te printen, met variaties in sterkte/gladheid/kleur afhankelijk van het materiaal, de printer, de instellingen die de maker gebruikt heeft, en de mate van nabewerking. Omdat de variatie zo hoog is heb ik deze poppen uit dit artikel gelaten, en de focus beperkt tot de "traditionele" poppen.

UFDoll 75(BJD) en TinyFox Little Fox(MJD); twee PVC/ABS poppen.

Productie en materiaal
Het gros van de BJD's wordt gemaakt door polyurethaan hars ("Resin") in een siliconen mal te gieten. Dit is een relatief simpel proces, maar de giethars is duur, en de mallen hebben maar een beperkte levensduur en moeten vaak opnieuw gemaakt worden, wat op zijn beurt de prijs van de BJD omhoog drijft.

MJD's daarentegen worden meestal van vinyl gemaakt, wat metalen mallen en wat specialistische kennis vergt. Dit klinkt duurder, maar de mallen gaan velen malen langer mee, en het vinyl zelf is goedkoop, waardoor de gemiddelde MJD uiteindelijk ook goedkoper is dan een vergelijkbare BJD.

Een nieuwe speler in dit alles is PVC/ABS, een goedkoop, licht, en sterk type plastic dat op dit moment voornamelijk door Chinese makers gebruikt voor in zowel BJD en MJD productie. Waarschijnlijk is het productieproces vergelijkbaar aan dat van vinyl, maar het resultaat is harder en daardoor niet beperkt tot het support van een intern frame.

Gewicht en poseren
BJD's staan constant onder spanning van het elastiek dat hen bij elkaar houdt, en het is dus belangrijk dat de lichaamsdelen dik genoeg zijn om dit aan te kunnen. Resin (en dus geld) kan bespaard worden door de onderdelen zo hol mogelijk te maken, maar vooral de duurdere merken zullen hier geen risico mee nemen, wat leidt tot het gebruik van meer materiaal en dus een zwaardere pop. Afhankelijk van maat en maker kan een BJD enkele kilo's wegen.

Zack Event Bounty Hunter & Scavenger (PVC/ABS BJD)

De poseer-mogelijkheden van een BJD hangen in de eerste instantie af van de complexiteit van de gewrichten, maar omdat de onderdelen niet aan elkaar vast zitten is er meer mogelijk, vooral waneer de gewrichten onder kleding verborgen zitten. Zo kunnen gewrichten verder doorgebogen worden, en bijvoorbeeld ergens onder geklemd worden, of met behulp van wiring die positie behouden.
Dat gezegd; het geheel staat nog steeds onder spanning, en vooral strak gespannen poppen willen nog wel eens uit zichzelf bewegen! Om dit weer tegen te gaan kan een pop licht gemodificeerd worden met bijvoorbeeld sueding of wiring.

MJD's hebben een intern frame, en zijn daardoor beperkt in het bereik van hun gewrichten; een gewricht doorbuigen zal tot schade leiden. Maar de poses die zij aan kunnen worden ook vast gehouden zolang het interne frame in goede staat is.
Overigens is ook hier een beetje speelruimte; sommige fans hebben zelf gewrichten ontwikkeld met meer mogelijkheden en bieden deze online te koop aan.

Variatie
Variatie is waar de BJD's een grote voorsprong hebben; het relatief simpele productieproces van de resin poppen betekend dat experimenteren weinig risico's met zich mee brengt, en de productie aantallen kunnen makkelijk aangepast worden aan de populariteit. Hierdoor is het relatief makkelijk om bijvoorbeeld hoorns, vleugels, of aparte ledematen te maken en op de markt te brengen.

Daarnaast wordt het polyurethaan in (relatief) kleine porties aangemaakt, dus het toevoegen van kleur pigmenten voor een paar (of zelfs maar één) poppen is zo gedaan.

Dream Valley Ehecatl

Dream Valley Bone Butterfly

PiposDoll Charlotte (resin BJD)

Zoals eerder gezegd zijn de mallen voor vinyl productie duur, dus iedere nieuwe mal moet zichzelf gegarandeerd terug verdienen. Daarnaast lijkt vinyl productie lijkt met grotere aantallen te werken, wat minder ruimte geeft om met aparte kleuren te werken. Zelfs een bedrijf als Smartdoll, dat bekend staat om zijn kleurkeuze ten opzichte van andere vinyl MJD makers, heeft maar enkele basis kleuren standaard op voorraad. "Fantasy" kleuren verschijnen maar zelden en in beperkte oplage.

Levensloop
Wat BJD's betreft; Polyurethaan staat er om bekend dat het naar verloop van tijd vergeeld. De mate waarin een pop van kleur veranderd kan door een aantal zaken beïnvloed worden; de kleur van de giethars, aanwezigheid van UV-blokkerende middelen, en de hoeveelheid UV licht waar de pop aan blootgesteld wordt. Nieuwere poppen lijken beter bestand tegen de zon, maar de meeste aldaniet alle resin poppen zullen vroeger of later van kleur veranderen.
Daarnaast is resin licht poreus, en geverfde artikelen zoals kleding of accessoires kunnen vlekken geven als ze te lang in direct contact blijven met de pop. In sommige gevallen kunnen zowel vergeling als vlekken verminderd of verwijderd worden door middel van chemicaliën of zelfs een kleine schuurpartij, maar voorkomen is hier beter dan genezen. Geef de pop licht gekleurd ondergoed of een bodysuit, en vermijd direct zonlicht.
Notitie: Tot nu toe heb ik nog niets gehoord over vlekken of vergeling bij PVC/ABS poppen

UFDoll 75 met Jointed Hands (PVC/ABS BJD)

Voor BJD's geld ook dat het elastiek dat alles bij elkaar houdt op den duur gaat verslappen, waardoor de pop slapper ("Floppy") wordt. Elastiek verkorten, of de hele pop restringen horen bij het basisonderhoud.

DOLK Marin (resin BJD)

Het vinyl van MJD's vergeeld ook, maar in veel mindere mate en over een veel langere periode; slechts bij hele oude poppen zal de verkleuring opvallen. Jammer genoeg is dit materiaal wel behoorlijk poreus, en vinyl poppen krijgen veel sneller vlekken van kleding of accessoires dan een resin pop. Licht gekleurd ondergoed en/of een bodysuit zijn sterk aan te raden!

Het frame van deze poppen kan naar verloop van tijd losser gaan zitten, of in extreme gevallen zelfs kapot gaan, waardoor de ledenmaten niet langer poses kunnen vasthouden. Of deze problemen snel opgelost kunnen worden of vervangende onderdelen vergen hangt af van de aard van het probleem, de specificaties van de pop, en het aanbod van de maker; zo zijn voor een nieuwere Dollfie Dream of Azone pop vervangingsonderdelen bij het bedrijf zelf te koop, maar voor een Smartdoll ben je afhankelijk van de tweedehandsmarkt en je eigen handigheid.

FairyLand Celine (Resin BJD) en Dollfie Dream Sister BoyDC-H 26 (vinyl MJD)

Geschreven door Isabel